"BİRAZ DURUP DÜŞÜNMEK" KONULU 7.11....

"BİRAZ DURUP DÜŞÜNMEK" KONULU 7.11.2026 TARİHLİ CUMARTESİ BULUŞMALARI ETKİNLİĞİMİZİ GERÇEKLEŞTİRDİK

PROF. DR. HÜSEYİN SARIOĞLU: “İNSAN ÇELİŞKİLER VARLIĞIDIR”

Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Ankara Şubesi haftalık etkinliklerinden olan “Cumartesi Buluşmaları”nın bu haftaki konuğu Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Felsefe profesörü Hüseyin Sarıoğlu’ydu. 

Sunumunu Şube Başkanı Erbay Kücet’in yaptığı programda Sarıoğlu, “Biraz Durup Düşünmek” başlıklı bir konuşma yaptı. 

Konuşma öncesinde Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Ankara Şubesinin kurucusu Abdullah Erdem Cantimur kısa bir teşekkür konuşması yaptı.

Gençlik ve eğitim yıllarından bahsederek söze başlayan Prof. Sarıoğlu gençliğinde felsefe ile mesafeli olduğunu fakat zamanla bu mesafenin yerini ilgi ve sevgi aldığından bahsetti.

Batı toplumları ile toplumumuz arasındaki farklardan bahsederek devam eden Sarıoğlu, ikisi arasında çok ciddi farkların olduğunu, bu farkların başında ise “düşünce”nin geldiğini söyledi.

“Varlık-İnsan-Ahlak Tasavvuru”

Konuşmasını “Varlık-İnsan-Ahlak” tasavvuru çerçevesinde geliştiren konuşmacı, bunların toplamından bir değer oluştuğunu söyleyerek, bu üç tasavvurdan herhangi birine zarar gelirse “değer”in de otomatik olarak zarar göreceğini belirtti. 

Değer kavramını “anlam” kavramından bağımsız olarak inceleyemeyeceğimizi söyleyen Sarıoğlu, dolayısıyla önce anlam kavramını irdeledi. Anlamı, “herhangi iki eşya arasında ilişki kurmak, sonra birini ön plana diğerini arka plana almak” olarak nitelendirdi.

Düşüncelerini kavramlarla açan Sarıoğlu, “aksiyon” kavramına atıfla, bunun on iki aşaması olduğunu söyledi. Bu aşamalar şöyle sıralanıyordu: İhtiyaç → His → Duygu → Düşünce → İhtiyat → Tercih → İnanma → İrade → Azim → Sonuç → Tevekkül → Rıza… 

Prof. Sarıoğlu’na göre, bu süreç bizim toplumumuzda duygu ve düşünce aşamasında iken duygunun düşünceye ağır basması nedeniyle genellikle sekteye uğruyordu. 

Ameller Niyetlere Göredir

Konuşmasında değer ile niyet kavramlarına da vurgu yapan Saroğlu, “Bu ikisini hayali bir sütunda değerlendirecek veya gözlemleyecek olursak işin sonucunda değer ile niyetin aynı sonucu vereceğini görürüz” dedi. Bu konuyu daha net ve çarpıcı anlatmak için Peygamberimiz (s.a.v)’in “Ameller niyetlere göredir” hadisini örnek verdi. 

Sarıoğlu, ahlakı da “İnsan olma ve insan kalma çabasının bilincidir.” diye tanımladı. Din, hukuk ve töreyi ahlak ile çok bağlantılı bulduğunu dile getiren konuşmacı, bu bağlantıda düşünme (akıl) otoritesinin baskınlığı üzerinde durdu. Bununla birlikte bizim toplumumuzda daha çok duygu (kalp) otoritesinin hâkim olduğunu belirtti. 

Sarıoğlu’ndan Aforizmalar

Prof. Dr. Hüseyin Sarıoğlu’nun konuşmasında seçtiğimiz dikkat çekici cümleler vardı. İşte birkaçı: 

“İnanma, Gönül Hanım ile Âkil Bey’in izdivacından doğan çocuktur.”

“İnsan çelişkiler yumağı, özerklikler tutkunudur.”

“Ben kendimi, haklarımı, imkanlarımı bilirsem kimse bana bir şey yapamaz.”

“İnanma, eleye eleye elde edilen bir şeydir.”

“Toplumumuzda benim ‘Ah hakkı’ dediğim hak önemli bir haktır.”

Konuşmasında Gazali, Platon, Aristo, Tarık Buğra, Mustafa Yazgan, Selahattin Eş Çakırgil gibi farklı disiplinlerden şahsiyetlere atıflar yapan Prof. Dr. Hüseyin Sarıoğlu, son bölümde kendisine sorulan “Din ve ahlakın bağlantısı sizce var mı?” şeklindeki soruya, iki kavramın birbirine yardımcı kavramlar olduğundan belirterek sözlerini noktaladı.

(Haber-Fotoğraf: Taha AKKANAT)